ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΚΑΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Κ ALZHEIMER

H νόσος Alzheimer είναι μία σοβαρή και πολύπλοκη νόσος που επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό όχι μόνο το ίδιο το άτομο που νοσεί αλλά και ολόκληρη την οικογένεια του.

 Το μέλος της οικογένειας που αναλαμβάνει κατά κύριο λόγο την φροντίδα του ασθενή (ο κύριος φροντιστής) επιβαρύνεται σημαντικά. Έχει τέτοια συναισθηματική φόρτιση  εξαιτίας του προβλήματος, ώστε δεν είναι σε θέση να αντιληφθεί την ψυχική πίεση την οποία υφίσταται και τις επιπτώσεις αυτής στην υγεία του.

Ο φροντιστής για να μπορέσει να αντιμετωπίσει τις αλλαγές που επιφέρει η νόσος και να παρέχει καλύτερη ποιότητα φροντίδας στον συγγενή του, είναι απαραίτητο να προσέξει πρώτα τη δική του ψυχική και σωματική υγεία.

 Η κατανόηση των δικών του συναισθημάτων, θα βοηθήσει να αντιμετωπίσει με επιτυχία τα προβλήματα του συγγενή του. Η λύπη είναι ένα πρώτο συναίσθημα που βιώνεται το οποίο αποτελεί μία φυσιολογική αντίδραση για όποιον βιώνει μία απώλεια. Στη διάρκεια της νόσου ο συγγενής μπορεί να αισθανθεί ότι έχει χάσει μία συντροφιά, ένα φίλο ή συγγενή και συχνά πενθεί για το πώς ήταν το άτομο πριν νοσήσει. Μόλις ο συγγενής προσαρμοστεί στα νέα αυτά δεδομένα είναι πιθανό το άτομο να αλλάξει πάλι συμπεριφορά καθώς η νόσος εξελίσσεται. Αρκετοί συγγενείς το βρίσκουν δύσκολο να χαρούν ακόμα και τις ευτυχισμένες στιγμές καθώς οι ανάγκες του ασθενή τους απασχολούν υπερβολικά και ίσως τους εξοντώνουν. Κάποιες οικογένειες έχουν ανακαλύψει ότι είναι σε θέση να νιώσουν χαρά όταν απομακρύνονται από τον ασθενή για μικρά χρονικά διαστήματα καθώς τους βοηθάει να ανακτήσουν δυνάμεις και να περάσουν ευχάριστα.

Ο φροντιστής είναι επίσης πιθανόν να αισθανθεί ενοχή επειδή ντρέπεται για την συμπεριφορά του συγγενή του ή απλά επειδή θυμώνει μαζί του. Η ενοχή μπορεί επίσης να πηγάσει και από την σκέψη του συγγενή για διαμονή του ασθενή σε κάποια κλινική εάν δεν αντέχει άλλο το βάρος της φροντίδας. Είναι βοηθητικό στην περίπτωση αυτή, το άτομο να συζητήσει και να ανταλλάξει εμπειρίες και συναισθήματα με άλλα άτομα.

Συχνά ο συγγενής νιώθει θυμό, ένα ανάμεικτο συναίσθημα που μπορεί να κατευθύνεται προς τον ασθενή, τον ίδιο του τον εαυτό, τον γιατρό ή και προς όλους τους παραπάνω ανάλογα με την κατάσταση. Βοηθάει το άτομο όταν νιώσει ότι ο θυμός τον έχει καταβάλει, να προσπαθήσει να τον αποδυναμώσει με τον πιο ανώδυνο τρόπο, μακριά από την οικογένεια του.  Κάποιοι μπορεί να βοηθηθούν με έντονη φυσική άσκηση ή και με ένα απλό περίπατο, ενώ κάποιοι άλλοι να ανακουφιστούν με το κλάμα, το οποίο άλλωστε είναι το μέσο που διαθέτει ο οργανισμός για να μειώσει την ένταση. Κάποιοι φροντιστές νιώθουν τόσο θυμωμένοι που καλό είναι να ζητήσουν βοήθεια από ένα επαγγελματία ψυσικής υγείας καθώς υπάρχει κίνδυνος να βλάψουν το άτομο το οποίο φροντίζουν.

Η ανάληψη πολλών και διαφορετικών ευθυνών από τον συγγενή, όπως πληρωμή λογαριασμών, μαγείρεμα και φροντίδα σπιτιού μπορεί να του προκαλέσει έντονο άγχος. Το μοίρασμα των ευθυνών με τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας μπορεί να αποφορτίσει τον φροντιστή σε ένα μεγάλο βαθμό.

Παράλληλα, ο φροντιστής ίσως αισθανθεί ντροπή όταν ο ασθενής επιδεικνύει ανάρμοστη συμπεριφορά σε δημόσιο χώρο. Ο συγγενής μπορεί να συμφιλιωθεί με αυτό το συναίσθημα αν το μοιραστεί με άλλους φροντιστές ασθενών με άνοια που βιώνουν τις ίδιες εμπειρίες.

Όσοι έχουν αναλάβει την φροντίδα του ατόμου με Alzheimer συχνά αποσύρονται από την κοινωνία και περιορίζονται μέσα στο σπίτι φροντίζοντας τον συγγενή τους , κάτι που μπορεί να είναι πολύ μοναχικό. Η μοναξιά κάνει όμως πολύ δύσκολο το έργο της φροντίδας. Ο φροντιστής δεν πρέπει να παραμελεί τις προσωπικές του σχέσεις  καθώς οι φίλοι μπορούν να συμβάλλουν στην αποκατάσταση των ψυχικών ισορροπιών που έχουν διαταραχτεί από την ασθένεια. Καλό είναι να κρατήσει στις προτεραιότητες του την διατήρηση των κοινωνικών του επαφών.

                Για όλα τα παραπάνω ο φροντιστής μπορεί να απευθύνει στο Κέντρο Ημέρας Alzheimer, όπου εξειδικευμένο προσωπικό δωρεάν μπορεί να τον υποστηρίζει ψυχολογικά αλλά και να τον ενημερώσει πάνω στη νόσο και στα στάδια της και να του προτείνει τρόπους απασχόλησης του συγγενή του και τεχνικές συμπεριφοράς προς αυτόν.    Είναι αποδεδειγμένο επιστημονικά αλλά και μέσα από την εμπειρία μας στα 2 χρόνια λειτουργίας του κέντρου ότι ο συγγενής, ο όποιος μοιράζεται τις σκέψεις και τα συναισθήματα του με κάποιον ειδικό αλλά και ενημερώνεται για τρόπους χειρισμού του συγγενή του, νιώθει καλύτερα , το οπoίο έχει ως αποτέλεσμα να προσφέρει ακόμα καλύτερη ποιότητα φροντίδας στον συγγενή του που χρήζει βοήθειας.

 

Έλια Κυριακουλάκη

Ψυχολόγος Υγείας